کاربر مهمان      
 
 
زمان انتشار: 20:26:36 , 1390/11/08
119  : تعداد بازديد
دوبله و ترجمه در آستانه جشنواره فیلم فجر/
دستیابی به ترجمه اصولی با کاهش تعداد فیلم‌‌های خارجی جشنواره فجر عملی می‌شود
یک کارگردان سینما و صاحب نظر در مورد ترجمه فیلم ها معتقد است برای داشتن ترجمه‌ای اصولی در بخش بین‌الملل جشنواره فیلم فجر بهتر است آثار رسیده در این بخش را محدودتر کرد.

 

فريدون جيراني، کارگردان سينما در گفت و گو با خبرنگار ادبي سينماپرس، درباره وضعيت ترجمه در کشور گفت: در حال حاضر گروه هاي مختلفي در کشور مشغول ترجمه هستند. به عنوان مثال جوان هايي علاقه مند به سينما، با وجود کمترين امکانات، فيلم ها را زيرنويس مي کنند و از اين راه کسب درآمد مي کنند. اين فيلم ها از کانال غير رسمي و قاچاق وارد شبکه فعاليت ها شده و بحث درباره آن ها دشوار است. هرچند حضور چنين فيلم هايي با ترجمه غير حرفه اي، باعث شده مردم بيشتر فيلم ببينند.

وي افزود: علاوه بر شبکه قاچاق، در موسسات شبکه ويدئويي رسمي، سازمان صدا و سيما و نيز بنياد فارابي نيز مترجمان ويژه اي به طور مدام فيلم ترجمه مي کنند. گمان مي کنم مترجمان بنياد فارابي به اندازه کافي حرفه اي هستند و کار قابل قبولي ارائه مي دهند.


وضعيت ترجمه در صدا و سيما

کارگردان و تهيه کننده برنامه تلويزيوني «هفت» ترجمه فيلم در سازمان صدا و سيما را با کاهش سطح کيفيت مواجه دانست و درباره دليل اين مشکل گفت: تلويزيون با افزايش بار ترجمه مواجه است. بايد در هفته خوراک شش شبکه تلويزيوني در واحد دوبلاژ تامين شود. اين فيلم ها بايد به سرعت ترجمه و دوبله شوند تا به آنتن برسند. علاوه بر فاکتور سرعت، بايد هزينه ها را نيز در نظر گرفت. تلويزيون براي اين که بتواند هزينه هاي خود را کاهش دهد، از مترجميني استفاده مي کند که بعضا حرفه اي نيستند. گرچه، ناظران ترجمه در سازمان، در حال حاضر افراد با تجربه اي هستند ولي آن ها نمي توانند به صورت کاملا جزئي به ترجمه ها نظارت داشته باشند.

کارگردان و فيلمنامه نويس فيلم سينمايي »آب و آتش» ادامه داد: ببينيد الان داريم به تعطيلات نوروز نزديک مي شويم. واحد دوبله موظف است حجم بالايي از آثار سينمايي و مجموعه ها را براي پخش در عيد آماده کند. به همين دليل است که مي بينيم کيفيت کاهش مي يابد. اما در شبکه نمايش خانگي اين شتابزدگي وجود ندارد و مديران با فراغ بال بيشتري به انتخاب فيلم و نيز ترجمه آن مبادرت مي ورزند.


ويراستاري و لطمه اساسي آن به صداوسيما

جيراني، ويراستاري را يکي ديگر از مشکلات ترجمه فيلم در ايران دانست و گفت: صرف نظر از اين که مترجم فيلم مهارت کافي براي انتخاب درست واژه ها و اصطلاحات داشته باشد، بايد ويراستاري را نيز مورد توجه قرار دهيم. از لطمه اساسي که ويراستاري غير حرفه اي به ترجمه در تلويزيون زده است نبايد غافل بود. اگر مدير دوبلاژ توانا باشد و بتواند، در ادامه کار ويراستار، جمله هاي خوبي را انتخاب کند، آسيب ويراستاري شتابزده به کمتر مي شود. اما اگر مدير دوبلاژ نيز روي متني که به دستش رسيده حساس نباشد، مشکل در نسخه نهايي خود را به خوبي نشان مي دهد.

کارگردان «ستاره مي‌شود» تصريح کرد: ويراستاري در ايران بيشتر حول محور مميزي است و تلاش مي شود موارد غير اخلاقي و نيز الفاظ رکيک از ترجمه حذف شده و جايگزين مناسبي براي آن انتخاب شود. در اين جا است که اهميت مترجم، ويراستار و همچنين مدير دوبلاژ در انتخاب جايگزين مناسب براي تعديل ديالوگ هاي اصلي مشخص مي شود.


دقت ترجمه در شبکه‌هاي خصوصي

کارگردان سريال تلويزيوني «مرگ تدريجي يک رويا» با بيان اين که در برخي شبکه هاي ويدئويي دقت در ترجمه بيشتر از سازمان صدا و سيماست گفت: بايد توجه کرد که آثار شاخص، نياز به مترجمان حرفه اي تري دارند. اين روزها نيز ديده مي شود شبکه هاي خصوصي به دليل اين که با حجم زياد دوبله و نيز شتابزدگي مواجه نيستند از ميان آثار سينمايي و مترجمان، انتخاب هاي خوبي دارند. البته اين مربوط شرکت هاي معتبري است که خودشان به سينما علاقه دارند و برخورد حرفه اي با آن دارند. البته اين نکته را نيز نبايد از نظر دوست داشت که مميزي در رسانه هاي خصوصي و ويدئويي سهل گيرانه تر از رسانه ملي است و اين دست مترجم را بازتر مي گذارد.

اين کارگردان سينما، در بخش ديگري از سخنش، تفاوت مترجمان جوان با مترجمان گذشته سينماي ايران را سطح سواد ادبي آن ها دانست و توضيح داد: مترجمان، در گذشته خود صاحب تاليفات ادبي بودند. به عنوان مثال ما نجف دريابندري را داريم که در سال هاي دهه پنجاه فيلم ها را از زبان انگليسي ترجمه مي کرد. اين مترجم، خود مترجم آثار ادبي، متفکر و حتي نويسنده بود. تمام مترجمان قديمي تلويزيون از دسته افراد آگاه و باسواد کشور بودند.

کارگردان فيلم سينمايي «من مادر هستم» در ادامه توضيح داد: امروز مترجماني داريم که تنها از طريق دانستن زبان انگليسي جذب اين حرفه شده اند و نه به واسطه ترجمه کتاب و سابقه هاي ادبي ديگر. اين افراد داراي تفکر ويژه اي نيستند.


مميزي صداوسيما و دور شدن از اصل داستان در ترجمه

جيراني، بخشي از مشکل فيلم ها را حساسيت مميزي به واژه هاي خاص دانست و گفت: يک مثال خيلي ساده اين است که ما در تلويزيون نمي توانيم بگوييم «اف بي آي» و يا به کار بردن اصطلاحاتي که قرار است فرهنگ امريکا را به ما نشان دهد، ممنوع است. براي همه اين ها بايد جايگزيني پيدا کرد. همين باعث مي شود در خيلي از فيلم ها، بسياري از جملاتي را که در نسخه اصلي وجود دارد را با تغيير بشنويد که با اصل داستان تفاوت ماهوي دارد.

کارگردان فيلم سينمايي «سالاد فصل» به فيلم هاي شاخص سينماي جهان اشاره کرد و درباره توجه ويژه به آن ها گفت: شايد فيلم هاي شاخص سينماي جهان که در ايران پخش مي شود بيش از ده يا پانزده عدد نباشد. بهتر است شبکه نمايش خانگي و نيز تلويزيون براي ترجمه اين آثار دقت و حوصله بيشتري به خرج دهند. چون در واقع تغييراتي که روي فيلم هاي کم ارزش مثل اکشن هاي هنگ کنگي مي شود، ايرادي ندارد و نبايد روي آن حساس بود.

او درباره رونق فيلم هاي قاچاق با زير نويس ضعيف اذعان داشت: وقتي بازار قاچاق فيلم اين قدر گسترده است که به خانه همه ما مي رسد و حتي تا شهرستان هاي دور مي رود، طبيعي است که مترجمان تازه کاري هم پيدا مي شوند که فيلم ها را به ابتدايي ترين شکل ممکن زير نويس کنند.

کارگردان فيلم سينمايي «قصه پريا» با بيان اين نکته که مترجمان فيلم هاي قاچاق، امکاناتي براي اين کار در دسترس ندارند گفت: اين جوان ها معمولا در خانه و بدون امکانات فني لازم، براي کسب درآمد فيلم ها را زير نويس مي کنند. بازار غير رسمي، مشکلات مميزي که در بازار رسمي وجود دارد را ندارد و به همين دليل توانسته در بازار فيلم ايران نفوذ کند.

جيراني، راه حل کاهش تکثير فيلم هايي با زير نويس هاي نازل را تقويت بازار رسمي دانست و گفت: منصفانه اين است که در سال هاي اخير شبکه هاي نمايش خانگي فيلم هاي خوبي را ترجمه و دوبله کرده اند. اگر قرار است بازار زير زميني فيلم محدود شود، بهترين راهکار مشکل آن است که فيلم هاي بيشتري وارد اين شبکه شده و به دست مخاطب برسد.


موفقيت شبکه ويدئويي در ترجمه نسبت به صداوسيما

کارگردان فيلم «قرمز» در بخش ديگري از سخنش به اضافه کردن برخي شوخي هاي کلامي به فيلم هاي سرگرم کننده در ترجمه اشاره کرد و گفت: از قديم مرسوم بود که دوبلور ها هنگام دوبله، شوخي هاي کلامي و يا حتي شعر هايي را جايگزين گفته ها و آوازهاي فيلم مي کردند. اين کار براي بامزه کردن فيلم ها بود اما در دوبله ايران نهادينه شد. اين استفاده تا حدي مشکل خاصي ندارد.

فريدون جيراني درباره دستکاري متن توضيح داد: اين موضوع به خصوص در سال هاي اخير در دوبله انيميشن ها به خوبي ديده مي شود. البته غافل نباشيم که اکثر انيميشن ها در سال هاي گذشته از طريق بازار غير رسمي دوبله مي شوند. مترجمان اين گروه انيميشن ها در بازار غير رسمي و نيز شبکه نمايش خانگي، کم کم کار خود را به خوبي ياد گرفتند و در عين توجه به حفظ بامزگي، به متن وفادار تر شدند. به عنوان مثال «داستان اسباب بازي» هم در تلويزيون و هم در شبکه خانگي دوبله شد اما ديديم که شبکه ويديئويي در اين کار موفق تر بود. البته دست بردن به متن در ترجمه، در سال هاي اخير کمرنگ شده است.


ترجمه آثار ايراني به ديگر زبان‌ها و تلاش‌هايي که فردي است

فريدون جيراني، درباره ترجمه آثار ايراني به زبان هاي ديگر را نيز بررسي کرد. او توضيح داد: جايي که خود صاحب فيلم، به اهميت ترجمه واقف باشد و مترجم خوب داشته باشد، فيلم خوب ترجمه مي شود. البته انصافا فارابي هم از مترجمان حرفه اي استفاده مي کند.

اين فيلمنامه نويس مشکل ترجمه از فارسي به انگليسي را در ترجمه عنوان نيز قابل مشاهده دانست و گفت: متاسفانه مي بينيم که گاهي حتي در ترجمه عنوان فيلم نيز، مشکل وجود دارد و نام انتخاب شده اصلا مناسب و مربوط با عنوان اصلي نيست. به نظرم اين مشکلات، بيشتر با دخالت و پيگيري خود صاحب فيلم بايد حل شود.

کارگردان فيلم «پارک وي» نقش ترجمه فيلم را در انتقال فرهنگي بسيار مهم دانست و گفت: مهم ترين عامل ارتباطي ما با دنيا، زبان است بنابراين بايد زبان فارسي را طوري ترجمه کنيم که آن ها متوجه زبان و فرهنگ ما بشوند. يعني مسائل و اصطلاحات زبان فارسي را درک کنند.

کارگردان فيلم «ستاره بود» حساسيت فيلمساز را در ارتقاي سطح کيفي ترجمه تعيين کننده دانست و گفت: تلاش ها در اين زمينه فردي است. ترجمه هنوز داراي ساز و کار نهادينه شده و اداري نيست. اين طور نيست که يک فيلمساز، اثرش را به سازماني تحويل دهد و آن سازمان، با دقت و به بهترين روش کار ترجمه را انجام دهد. اگر خود فيلمساز، در مراحل ترجمه وارد شود و حساسيت نشان دهد، کار خوب از آب در مي آيد. در غير اين صورت، کسي پاسخگوي مشکلات به وجود آمده نيست. مکانيزم خاصي براي ترجمه فيلم در کشور وجود ندارد.


ضعف ترجمه در جشنواره فيلم فجر، تأخير و شتابزدگي

جيراني درباره ترجمه فيلم در جشنواره فيلم فجر نيز گفت: زماني که من آخرين فيلم خود را براي شرکت به جشنواره فرستادم، مترجمان خوبي در فارابي بودند. ما ديالوگ ليست خود را براي فارابي مي فرستاديم و عموما هم در نهايت کار قابل قبولي حاصل مي شد.

او دير آماده شدن فيلم هاي به نمايش در آمده در جشنواره را يکي از دلايل زير نويس ضعيف آن ها دانست و گفت: نسخه کپي فيلم ها، در روز هفتم و يا حتي دهم بهمن ماه آماده مي شود و به دبيرخانه مي رسد. اين بازه زماني کوتاه، باعث شتابزدگي است.

فريدون جيراني، در پايان سخنش، به جدايي بخش بين الملل از بخش اصلي جشنواره فيلم فجر اشاره کرد و گفت: اصلا تاريخ برگزاري بخش بين الملل بايد از بخش اصلي جشنواره منفک شود. برگزاري اين همه بخش جنبي در جشنواره مشکلات زيادي را به وجود مي آورد. ساختمان و سازمان بخش بين الملل بايد مجزا و مستقل باشد.


 

نظرات کاربران
 
نام و نام خانوادگی :  
ایمیل :
نظر :  

 

©2011 KhabarCinema. All Rights Reserved
عضویت در سایت
ارتباط با سایت
درباره سایت
ورود کاربر
جست و جو
گفت و گو
گزارش
کافه ستاره
آنونس
تیزر
تلویزیون
گالری عکس
یادداشت
دکه
فروشگاه
صفحه اصلی
سینمای ایران
سینمای جهان
تلویزیون
تئاتر
موسیقی
تخته سیاه
نوستالژی
تورفرهنگی
پیوندها
فروشگاه
وبلاگ